جنگ از عمیق‌ترین بحران‌های انسانی است که تعادل روانی افراد و جوامع را به شدت مختل می‌کند. به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، کارشناسان روانشناسی گروه اخلاق پزشکی دانشکده پزشکی به بررسی ابعاد مختلف مدیریت استرس در دوران جنگ، پرداختند. 

در شرایط جنگی، انسان به طور مداوم در معرض تهدید، ناامنی، فقدان عزیزان، جابه‌جایی اجباری و ابهام نسبت به آینده قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد تقریباً غیرممکن است که اخبار را روشن کنیم یا در رسانه‌های اجتماعی بچرخیم بدون اینکه با تصویری نگران‌کننده روبه‌رو نشویم. چه دیدن عکس کودکی باشد که در اثر انفجار بمب آسیب دیده باشد، چه خواندن شرح وحشتناکی از حملات به زنان و کودکان بی‌گناه یا گوش دادن به روایت داستان یک بازمانده.

 از منظر روان‌شناسی، استمرار این وضعیت موجب فعال‌ماندن سیستم هشدار ذهن و بدن شده و پیامدهایی نظیر اضطراب مزمن، اختلال خواب، فرسودگی روانی، کاهش تمرکز و احساس درماندگی را به دنبال دارد.

در بسیاری از موارد، تجربه جنگ می‌تواند به آسیب‌های عمیق‌تری همچون افسردگی یا اختلال استرس پس از سانحه منجر شود. مدیریت استرس در شرایط جنگی یا بحران، از نظر روانشناسی، یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث میباشد زیرا در این شرایط، بدن و ذهن در وضعیت مداوم جنگ یا گریز (Fight or Flight)قرار می‌گیرند.

 این وضعیت، یعنی فعال بودن بیش از حد سیستم عصبی سمپاتیک، می‌تواند منجر به فرسودگی شدید، اضطراب مزمن و تروما گردد. کاهش استرس جنگ نیازمند رویکردی چندبعدی و سازمان‌یافته است:

در سطح فردی:

حفظ ساختار و روتین روزانه

احساسات خود را بپذیرید و از سرکوب آن‌ها بپرهیزید

محدودسازی مواجهه افراطی با اخبار منفی( اختصاص دادن زمانی محدود به چک کردن اخبار) 

استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی ذهن و بدن(تنفس های عمیقی شکمی روزانه در هر ساعت به میزان 5-6 دفعه، انجام ریلکسیشن، نماز خواندن و مراقبه و...)

تمرین همدلی و مهربانی با خود و دیگران

حفظ ارتباط عاطفی با خانواده و صحبت کردن درباره تجربیات و احساساتی که بر ما می گذرد

 در سطح اجتماعی: 

ارائه خدمات مشاوره تخصصی 

ایجاد پناهگاه‌های امن

اطلاع‌رسانی شفاف 

تقویت شبکه‌های اجتماعی حمایتی 

در صورت نیاز، از مشاور یا روانشناس کمک بگیرید

گردآورندگان: رها صباح نیا، مریم میرشائی، راضیه بابکان، کارشناسان روانشناس گروه اخلاق دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز